سراب تاج و فریب شکوه
رؤیای سلطنت در ایران
بهنام باوندپور
نشر باران، سوئد
چاپ اول 2026
شابک: 9-78-991088-91-978

 در دست انتشار : این کتاب در 20 ماه مه منتشر می شود

درخشش موهوم، وسوسه نجات
ٔ

اندک ذهنها یی پیش از ارائه پاسخ،
زحمت بررسی پرسش را به خود میدهند.
پل والری
تاری خ گاهی بازیهای غریی ب جمعی می
ٔ
با حافظه کند. مل ب خسته از
یک زخم عمیق تازه، حش ت زخ م گ ثیم سطخِ کهنهای را میخور د و
خیال میکند مرهمی شفابخش یافته است. مردمی که در چهارسوی
ی
زندگشان، از دین و دولت و ف رهنگ و رسانه، جز دروغ و ریا
ندید هاند، در اوج
ی
خستگ ، چشم به نقطه
ی
و شخوردگ ای دیگر
میدوزن د؛ به تا یج که سا لها پیش از ش افتاده است. هم ی ی
ی
ماندگ و
هم ی ی
ی
درماندگ است که از سلطنت چ ی ثی بیش از یک یادگار تاری ی خ
میساز د و آن را به شاب بدل میکن د؛ شا یی که تشنهترین کاروانیان،
بیش از همه باورش میکنن د.
ی
اما شاب فقط از تشنگ ن میزا ید؛ از ناتوا ی ی در تمایز میان تصویر و
سازوکار ن ی ث زاده میشود. آنجا که جامعه، به جای پرسش از یی
دل میبند د؛ » چه کش در قدر ت بودن « به ،» چگونه اداره شدن «
سیاست از عرصه نهاد به سطح چهره سقوط میکند. این همان
نقطهای است که در آن، سلطنت دیگر نه شکلی تاری ی خ، بلکه یک
صورتبندی ذه ی ب از قدرت میشود: تمرکز، شخ صسازی، و تبدیل
امر عمومی به امتداد ارادهٔ فر د .
۱۲
امروز در ایران، سلطنت نه از ش منطق، که از دل ی یمنط ق زمانه
دوباره زاده میشود. 1 درخشان
ٔ
این باززاده شدن نه حاصل کارنامه
پهلوی ا تفکر منسجم سیاسی
ٔ
ست، نه نتیجه حامیانش،
ٔ
بلکه نتیجه
مردمی است که زیر بار
ی
فرسودگ وحوش برخاسته از انقلاب اسلامی
شکستهاند. در فضا یی که در آن هیچ نهاد مستقلی با ق نگذاشت هان د،
هیچ گفتوگوی عمومی آزاد ی صورت ن میگ ث د ، و
ی
هیچ همبستگ
همچون وسوس های » پدری تازه « پایدا ری نمانده، جستوجوی
جمعی ش ب ر میآورد. شاهزاده رضا پهلو ی 2 برای این نسل، نه بیش ث
از یک تصویر است و نه کم ث از یک وسوسه؛ تصوی ری نوستالژیک
از وار ث پیشتر جوا ن یک پادشاهیِ نگونبخت، و وسوسهای که در
از
ی
بس ث خستگ
ٔ
عمامه برقرا ر، به آن تاج واژگون آویخته است .
من خود، به گواه بسیاری دوستان و آشنایان، تا مدتها ب ه این
تصویر با بیش ثین رواداری، و حت ا امی د ، مینگریستم. نه از ش
، بلکه از ش
ی
دلبستگ احتیاط در داوری. اما آنجا که نقد هزینهزاست،
سکوت دیگر فضیلت نیست. اگر زبان در لحظهای که باید روشن
کند خاموش بماند، ابهام به ابزار قدرت بدل میشود. بدین اعتبا ر
این جستا ر، پیش از آنکه مخالفت باشد، امتناع از سکوت است.

فهرست کتاب

ٔ
گفتاری به جای پیشگفتار: درخشش موهوم، وسوسه ۱۱
نفس سلطن ت
دره م دین و سلطنت ی
تنیدگی ۲۷
پیوندی ازلی یا ساختاری تاری ی خ ؟ ۲۹
سلطنت انتخا یی؛ از که نایام تا تجربه مالز ی ۳۲ 
در ایران » سلطنت انتخا یی « ایدهٔ خام ۳۴ 
تاری خ قدسی قدرت در ایرا ن ۴۰ 
نیایش و نمایش محمدرضا شا ه ۴۴ 
بحران م ر شوعیت سلطنت؛ آغاز زم ی ی و پایان آسما ن ۵۰ 
جذابیت نوستالژیک سلطن ت ۵۴ 
مسئولی تناپذیری سلطن ت ۶۰ 
مونولوگ قدرت؛ غیاب گف توگو در سلطن ت ۶۵
ناتوا ی ی سلطنت در نهادساز ی ۷۵ 
ناسازهٔ رأی و سلطن ت ۸۱ 
پرسش از یی م ر شوعیت اک رثی ت ۹۰ 
سلطنت همچون صور تبندی قدر ت ۹۵ 
تجسم ایرا ی ن سلطن ت
سلطنت در ایرا ن
ٔ
تجربه ۱۰۱ 
سلطنت در جوامع استبدادزد ه ۱۰۹ .
دولت، جیب شا ه
ٔ
خزانه ۱۲۰ .
قیاس ناهمساز پادشاهیهای غریی و آسیا یی با ایرا ن ۱۳۱ 
مخالفت فزاینده با سلطنت در اروپ ا ۱۳۸ ................................
تنفس ایرا ی ن سلطن ت
نیکخواهی ناتوا ن ۱۴۵ 
تملق؛ زبان شافکندهٔ قدر ت ۱۵۲ 
تملق ایرا ی ی ۱۶۶ 
گزینش معکوس در نظا مهای خودکام ه ۱۷۲ 
نخب هک ر ش در عصر پهلو ی ۱۷۹ 
در اهمیت پروتکل سلطن ب ۱۸۴ 
زبان متجاوز ۱۸۹ 
پدران هسازی سیاس ت ۱۹۷ 
» مردم « مصادرهٔ ۲۰۷ 
در اهمیت حا لوهو ا ۲۱۶
ازه م
ٔ
جامعه گسیخته؛ از پولیس تا استاسی س ۲۲۳ .....................
تصور ایرا ی ن طلوع سلطن ت
علیه جنگ؛ آزمون اخلاق و سیاست ۲۳۳ ...............................
سیاست مسئولی ت
ٔ
فاجعه ناپذی ر ۲۴۶ .....................................
پردهٔ اول: رنج ی یپایان و بمب رها ی یبخ ش ۲۴۸ ......................
پردهٔ دوم: زبان جنگ، مرگ سیاست ۲۵۲ ...........................
پردهٔ سوم: جنایت ی یمجر م ۲۵۴ .......................................
صلح برانداز ۲۵۶ ..............................................................
شاهزادهٔ لنی ی ب و چپ شاهان ه
)روای ب از یک صحن هگردا ی ی وارونه( ۲۶۲ .................................
شبح نورن یثگ بر آسمان تهران ۲۶۷ ........................................
ناسازه ایرا ی ن سلطن ت
سوگند قاهر ه ۲۷۷ .............................................................
ابهام همچون ابزار قدر ت ۲۸۵ ..............................................
صراحت، اکس ث اعتما د ۲۸۹ .................................................
» کتاب اضطرار « به جای » پیمان گذار « ۳۰۴ ..........................
شعاری بسته برای زخمی باز )نمونه کردستان ( ۳۱۲ ....................
توهم ایرا ی ن سلطن ت
زخ می
ٔ
میل به اقتدار در جامعه ۳۲۳ .......................................
واقعیت کجنما در قاب رسان ه ۳۲۶ .........................................
یا وارثان تاری خ مش ثک » پنجا هوهف بها « ۳۳۴ ..........................
نس لها؛ متهمان ی یدادگاه تاری خ ۳۴۰ ..................................
پادشاه متک رث؛ کوروش میان افسان هه ا ۳۴۶ ..............................
جنجا ل
ٔ
اپوزیسیون خیالی؛ توهم حضور در سایه ۳۵۷ .................
قدرت؛ خواست س ث یناپذیر سلطه ۳۶۴ .................................
قدرت تنوع در تنوع قدرت ؛
ساماندهی تک رث برای دموکراسی پایدار ۳۶۹ ..............................
خامو ر سی خدا و تاج واژگو ن ۳۷۸ ............................................
پرچم به جای قانون؛ فاشیسم پنهان در شاهزاد هپرس ب عیا ن ۳۸۱