سیب‌ات را پس بگیر
سیب ات را پس بگیر
رمان
ئه سرین بیک
نشر باران، سوئد
چاپ اول: 2026 میلادی
شابک: 978-91-88653-87-1
طرح جلد: آتلیه ی باران
این داستان را نوشته ام برای دختران شینآبادی؛ دخترانی که رنجی را زیستند که خود مسبب آن نبودند.
یادداشت نویسنده
گاهی مواجهه با یک اتفاق چنان ما را با زندگی بیگانه میکند که ذهن ما برای درک آن به هر سو میرود. اتفاقی که من را وادار به نوشتن این رمان کرد اگرچه تجربه ی زیستهی من نبود، اما برایم فراتر از یک خبر در صفحه ی حوادث روزنامه ها بود؛ خبری که آنقدر روی من تاثیر گذاشت که مثل همیشه به نوشتن پناه بردم و بعدها مسئلهی «شر» شد دغدغه ی ذهنم؛ موضوعی که در این داستان هم انعکاس داشته است. موضوع این رمان، از دل شهری که در آن زندگی میکردم به ذهن من سرازیر شد؛ با رویدادی که با گذشت سالیان دراز هنوز هم قلب مردم شهر با شنیدن دوباره و یادآوری آن به درد میآید:
صبحِ پانزدهم آذرماه سال 1391 خورشیدی، در مدرسه ی شینآباد که روستایی در نزدیکی پیرانشهر است، کلاسی در یک مدرسه آتش گرفت؛ کلاس چهارم دبستان.
بخاری نفتی کلاس آتش میگیرد. وقتی میخواهند آن را از کلاس بیرون ببرند، درست مقابل در روی زمین میافتد و راه خروج را بر دانش آموزان میبندد. همه در کلاس حبس میشوند. دخترها به پنجره پناه میبرند، اما فاصله ی میله ها آنقدر کم بوده که کسی نمیتوانسته از آن خارج شود. کلاس داغ و سوزان میشود و دخترانِ کوچکِ وحشتزده از پشت پنجره از مردم کمک میخواهند. در نهایت مردم روستا به دادشان میرسند و میله های پنجره را میبُرند و دانشآموزان را خارج میکنند... دریغ که دیگر دیر شده بود؛ آنقدر دیر که دو دانش آموز به دلیل سوختگی شدید، جانشان را از دست دادند و زندگی دانش آموزان دیگر نیز دگرگون شد. آنها بیشترِ روزهای کودکی و نوجوانی خود را در بیمارستان و زیر تیغ جراحی گذراندند.
خانواده هایشان از مسئولان گلایه دارند زیرا درمان این دخترها که دیگر به «دختران شینآباد» معروف شدهاند، به هیچوجه بهطور جدی پیگیری نمیشود. میگفتند بایستی برای مداوا به خارج از کشور فرستاده شوند، اما برای این که این خبر بیش از آن رسانه ای نشود از این کار پرهیز کردند. متاسفانه اغلب این اتفاقها در بین آسیبپذیرترین مردمان جامعه رخ میدهد؛ مردمی که گاهی حقوق اولیه ی خود را هم نمیتوانند طلب کنند. از سوی دیگر کُرد بودن آن کودکان نیز مزید بر علت میشود و دلیل بهتری برای اینکه مسئولان راحتتر از زیر بار مسئولیت شانه خالی کنند.
برای مردم جامعه، دختران شینآباد شاید فقط موضوع یک خبر تلخ بودند از هزاران رویداد تلخِ دیگر در جامعه، اما برای تکتک آن دخترانِ به آتش کشیده شده، این خبر به بزرگی یک زندگی سراسر دردناک بود که به یکباره روی سرشان آوار شده بود.
من از دور شاهد قدکشیدن این دخترها و زندگیشان بودم. گفتوگوهایشان را میخواندم و دچار یک طوفان فکری شده بودم. تصمیم گرفتم نه مستقیم دربارهی آنها، اما از رنجی که میکشند بنویسم. از اینرو این کتاب ترسیم زندگیِ شخصیِ هیچکدام از دختران شینآباد نیست.
در بین همه ی ظلم های آشکاری که در حق این دختران میشود، ازجمله عدم پیگیری روند جدی درمان آنها، رفتار خود مردم هم با آنها مناسب نبوده است و نیست. چندسال بعد از این رویداد تلخ، در ملاقاتی با چندتن از این دختران، میگفتند باید دیگر چهره ی ما برای خیلی ها عادی شده باشد، اما هربار ما را با رفتارشان ناراحت میکنند. همه ی اینها باعث شد تا بخواهم این رمان را بنویسم و اینکه همه نمیتوانند آنقدر قدرتمند باشند که با هر اتفاقی هماهنگ شوند و آن را بپذیرند. لازم است در نوع رفتار و کلام مان با دیگران تجدید نظر کنیم. اگر ما به عنوان شهروند معمولی نمیتوانیم در کاهش حوادث تلخ، موثر باشیم، حداقل تلاش کنیم تا «شرِ انسانی» را کاهش دهیم. حق افراد آسیبدیده این نیست که برای فعالیتهای اجتماعی خود نیز مجبور به مقابله با مردم بشوند. زیرا تحمل مجموعه رفتارهای به ظاهر جزئی، ممکن است برای بسیاری به چالشی طاقتفرسا تبدیل شود. حقیقت این است: همه، قهرمان زندگی خود نیستند و چه بسیارند افرادی که پس از رویدادهایی چنین تلخ، تمام زندگیشان را در رخوت و تاریکی به سر برده اند. نه نیروی قهرمانی دارند و نه میخواهند چنین باشند. آنها فقط میخواهند عادی زندگی کنند. همین...
ما مینویسیم به امید اینکه جهان جای بهتری برای زندگی شود.
پدر، مادر و خواهر بزرگترم، پیش از تولد من در شهر سردشت زندگی میکردند و از مصدومان شیمیایی بودند. پس از فاجعه ای که بر این شهر سایه افکند، آنها به ناچار آنجا را برای همیشه ترک کردند. شاید از لابهلای رنجی که در آن دوران سیاه کشیدند و در خاطراتشان مستتر بود، «رنج»، برای من نیز مفهومی مهم شد. حالا به عنوان نویسنده ی این رمان، شاید واقعیت یک رنج را خیلی عریان به تصویر کشیده باشم و این تصویر شاید حتی گاهی تند و زننده باشد، اما چارهای نداشتم جز این که رنج این حقیقتِ انکارنشدنی را بیان کنم.
اگر در دنیا امر مقدسی وجود داشته باشد، آن چیزی نیست جز آدمی که رنج میبرد؛ و از بین آنها رنجی که خود مسبب آن نبوده است. هر رنجی که میبری بیانگر ستمی در هستی جبرگونه ی توست.
از اینروست که این داستان را نوشته ام برای دختران شینآبادی؛ دخترانی که رنجی را زیستند که خود مسبب آن نبودند.
ئه سرین بیک