ملا نصرالدین: برآمدن یک رند مدرن (1911 - 1906)
ملا نصرالدین: برآمدن یک رند مدرن (1911 - 1906)
نویسندگان: ژانت آفاری و کامران آفاری
ین کتاب پژوهشی است درباب نشریه ی مصور و شاخص ملانصرالدین که سردبیران، نویسندگان و تصویرگران آن مسلمانان و گرجیهای قفقاز جنوبی بودند. در سال 1906 گروهی از هنرمندان و روشنفکران، برای ایجاد یک گفتمان مترقی ضداستعماری با پافشاری بسیار بر اصلاحات اجتماعی، سیاسی و مذهبی، برداشت تازهای از حکایتهای رند خاورمیانهای (نصرالدین) بهدست دادند.
نشریه ی آنها، ملانصرالدین، که شامل کاریکاتورهای لیتوگرافی تمام صفحه ی رنگی بود، با استفاده از فرهنگ عامه، هنرهای تجسمی و طنز، در دسترس دهها هزار نفر در سراسر جهان اسلام ـ از ایران و ترکیه گرفته تا هند و مصر ـ قرار گرفت و بر طرز فکر یک نسل اثر گذاشت. بنیانگذار این نشریه، جلیل محمدقلیزاده، آموزگار و نمایشنامه نویس آذربایجانی بود. ملانصرالدین به عنوان یک نشریهی فراملی و سوسیال دموکرات، خود را رسانهی جمعیتهای مسلمان مورد ستم و مردم تحت استعمار در سراسر جهان میدانست.
این کتاب به محیطی که نشریه ی موردنظر در آن پا گرفت، روشی که این مجله از خلال آن تصویر نمادین رند را برای مخاطبان خود بازسازی (بازتعریف) کرد و تأثیر هنرمندان حوزهی گرافیک اروپایی بر کاریکاتورها و تصویرسازیهای آن میپردازد.
عناوین کلیدی کتاب، خوانش جدیدی از متن و تصاویر یکی از شناخته شده ترین مجلات منطقه ی مسلمان نشین در اوایل قرن بیستم ارایه میدهد. براساس منابع دستاول و دستدوم به زبانهای آذربایجانی، فارسی، روسی و گرجی و همچنین منابع انگلیسی و فرانسوی که در سفرهایی به باکو، تفلیس، مسکو و تهران گردآوری و با همکاری تیمی از محققان منطقه ترجمه شده اند، مجموعهای بیش از 300 تصویر رنگی از ملانصرالدین با دقت بسیار جمع آوری شده است.